Yetişkin tip DEHB (dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu) çocukluk dönemde başlayan ve bütün hayata yayılabilen nöropsikiyatrik bozukluktur. DEHB hastalığı sadece çocukluk döneminde değil yetişkinlerde de görülebilmektedir. Çocukluk veya ergenlik döneminde dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu tanısı koyulmuşsa ilerleyen dönemlerde hastalığın ortaya çıkması muhtemeldir.
Yetişkinlerde Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu Etkileri
Yetişkin tip DEHB çocukluk ya da yetişkin dönemlerde görülebilen bir rahatsızlıktır. DEHB hastalığı sadece bireyleri değil çevresindeki insanları da etkilemektedir. Sosyal ilişkilerde bozukluk yetişkin bireylerde ön planda görülmektedir. DEHB görülen erişkin bireylerde görülen etkiler;
- Konsantrasyon bozukluğu
- Yapılan işten sıkılma veya erteleme
- İş hayatında olumsuzluklar
- Sosyal ilişkilerde başarısızlık
- Problem çözme ve karar verme yetilerinde kayıp
- Sosyal ve mesleki sorumluluklarda azalma
Yetişkin Tip DEHB Belirtileri
Yetişkin ve çocuklarda görülen DEBH hastalığı bireylerde farklı özelliklerde ortaya çıkmaktadır. Çocukluk döneminde yaşanan dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu tedavi edilerek kontrol altına alınabilmektedir. Yetişkin tip DEHB belirtileri;
- Konsantre olamama
- Dikkat dağınıklığı
- Labilite hali
- Dağınıklık
- Asabiyet ve sinir hali
- Hassasiyet
- Unutkanlık
- Düşünmeden hareket etme
DEHB hastalığının hem yetişkinlerde hem de çocuklarda en belirgin özelliği dikkat eksikliğidir. Dikkat eksikliği nedeniyle bireyler okul, iş ve aile hayatında bazı olumsuzluklar gözlemlenebilir.
Yetişkin Tip DEHB Nedenleri Nelerdir?
Yetişkin tip DEHB hastalığı için yapılan araştırmalara göre belirlenen DEHB nedenleri;
Genetik faktörler: Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu kalıtsal olarak bireylere geçtiği gözlemlenmiştir.
Gebelik: hamilelik sürecinde alkol, sigara, zararlı alışkanlıklar DEHB hastalığının oluşmasına neden olabilmektedir.
Doğum: doğum sürecinde yaşanan aksaklıklar DEHB sebebi olabilmektedir.
Beyin hasarı: beyinde oluşan hasar sonucunda dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu gözlemlenmiştir.
Yetişkin Tip DEBH Tedavisi
DEBH tedavisi için ilk olarak ilaç tedavisi uygulanmaktadır. İlaç tedavisi uygulanan hastalar gözlem altında tutularak ruhsal belirtiler incelenmektedir. Ayrıca uzman psikologlar tarafından farklı tedavi yöntemleri de uygulanmaktadır.
Yetişkin Tip Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu Tedavisi Sonuç Veriyor Mu?
Çocukluk döneminde ve yetişkinlerde görülen DEHB hastalığında farklı tedavi yöntemleri kullanılmaktadır. Yetişkinlerde görülen dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu için ilaç tedavisi tercih edilmektedir. İlaç tedavisin yanı sıra uygulanan psikolojik terapiler de ilaç etkisini arttırır ve tedaviye yardımcı olmaktadır.
Yetişkin Tip DEHB Hastalığında İşlevsellik
Dikkat sorunu, algılama yetersizliği, iş hayatında yaşanan sorunlar DEBH hastalığının olumsuz sonuçlarıdır. Bu durum süregelen işlerin aksamasına; okul hayatının bitmesi, akademik başarıların düşmesine neden olabilmektedir. Sosyal hayatı etkileyen DEBH hastalığı oluşan olumsuzluklar neticesinde farklı ruhsal sorunlara da neden olabilir. Kedini yetersiz hisseden bireyler bir süre sonra motivasyon kaybı yaşamaya başlar ve özgüven eksikliği hisseder.
Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu yaşayan bireyler sosyal ilişkiler konusunda da zorluk yaşamaktadır. İkili ilişkilerde yaşanılan duygusal dalgalanmalar, yanlış anlaşılma, ani gelişen sinir ve öfke nöbetleri çevresi tarafından farklı algılanabilir ve sosyal ilişkiler zarar görebilir.
Kaynaklarhttps://psikolojistanbul.com/2013/01/04/yetiskinlerde-dehb/
https://npistanbul.com/eriskin-psikiyatri/eriskin-dikkat-eksikligi-ve-hiperaktivite-bozuklugu
https://psikiyatri.org.tr/halka-yonelik/33/eriskin-dikkat-eksikligi-ve-hiperaktivite-bozuklugu
https://www.braincenter.com.tr/dehb-testi/#Yetiskin-dikkat-eksikligi-ve-DEHB-Testi-neden-onemlidir
https://www.iremyalugulubil.com/tr/article/desc/46561/eriskin-tipi-dikkat-eksikligi-ve-hiperaktivite-bozuklugu.html
Kaynakça
- Volkmar, F. R., & Wiesner, L. A. (2009). A Practical Guide to Autism. Wiley.
- Ayres, A. J. (2005). Sensory Integration and the Child: Understanding Hidden Sensory Challenges (25th anniv. ed.). Western Psychological Services.
- Yavuzer, H. (2019). Çocuk Psikolojisi (42. baskı). Remzi Kitabevi.
- Öztürk, M. O., & Uluşahin, A. (2018). Ruh Sağlığı ve Bozuklukları (15. baskı). Nobel Tıp Kitabevleri.
- Barkley, R. A. (2015). Attention-Deficit Hyperactivity Disorder: A Handbook for Diagnosis and Treatment (4th ed.). Guilford Press.
- American Psychiatric Association. (2013). Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders (5th ed.). APA Publishing.
- Lord, C., Elsabbagh, M., Baird, G., & Veenstra-Vanderweele, J. (2018). Autism spectrum disorder. The Lancet, 392(10146), 508–520.
Mor Oda Psikoloji
Uzman Klinik Ekibi · Fethiye
